مقدمه :

به منظور ارتقاي كيفيت رساله‌هاي دكتري در جهت انطباق با نيازهاي اساسي كشور، گسترش نهضت توليد علم و حل علمي مشكلات كشور، تقويت و تسهيل حضور و تلاش تمام وقت دانشجويان دكتري  در دانشگاه‌ها و مراكز علمي و پژوهشي، در راستاي تحقق اهداف چشم‌انداز بيست ساله جمهوري اسلامي ايران مبني بر دستيابي كشور به جايگاه اول علمي و فناوري در منطقه آسياي جنوب غربي، آيين نامة اجرايي طرح اعطاي پژوهانه به دانشجويان دكتري بر اساس مصوبه معاونت علمي و فناوري رياست جمهوري به شمارة 9748/1/ص مورّخ 28/5/88  به شرح زير تهيه و تدوين شده است.

ماده1) اهداف :

1- تقويت و توانمندسازي فرآيندهاي پژوهشي به منظور حل نيازهاي اساسي كشور.

2- حمايت از توسعه كيفي و حرفه‌اي شدن پژوهش در مقطع دكتري.

3- حمايت از پژوهش‌هاي علمي بنيادي، كاربردي و بين‌رشته‌اي تقاضا محور و مأموريت گرا.

4- ترغيب و تشويق توليد علم و توسعه بومي سازي علوم.

5- ايجاد و توسعه فضاي مناسب و يكسان در ظهور و رشد استعدادهاي علمي و پژوهشي در سطح مناطق مختلف كشور به منظور بسط عدالت در توزيع حمايت‌هاي علمي و پژوهشي.

ماده2) تعاريف :

پژوهانه : وجوهي است معين كه به ‌صورت پرداخت مستقيم نقدي يا اعتباري به دانشجويان واجد شرايط مقطع دكتري كه پيشنهاد موضوع رساله دكتري (پروپوزال)  آنها مورد تأييد قرار گرفته طبق مادة پنج اين آيين‌نامه اعطا مي‌شود.

معاونت : مقصود از معاونت در اين آيين‌نامه، معاونت علمي و فناوري رياست ‌جمهوري مي‌باشد.

وزارتين : منظور از  وزارتين در اين آيين‌نامه  وزارت علوم، تحقيقات و فناوري، و وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكي مي‌باشد.

دانشگاه‌ : منظور از دانشگاه‌، دانشگاه‌هاي دولتي زيرنظر وزارتين علوم، تحقيقات و فناوري و بهداشت درمان و آموزش پزشكي هستند كه دانشجويان دكتراي مشمول اعطاي پژوهانه در آنجا مشغول تحصيل مي‌باشند.

دانشجويان مشمول پژوهانه : عبارتند از كليه دانشجويان دوره دكتري تمام وقت كه پيشنهاد رساله آنها براساس ضوابط مربوط، مورد تأييد استادان راهنما و گروههاي آموزشي دانشگاه‌ها و يا ساير مراكز آموزشي و پژوهشي محل تحصيل قرار گرفته و شرايط اعلام شده در ماده پنج اين آيين نامه را دارا مي‌باشند.

ناظران : اشخاص حقيقي يا حقوقي هستندكه تجربه و دانايي علمي و تخصصي لازم را دارا مي‌باشند و از سوي وزارتين و معاونت جهت نظارت بر حسن اجراي اعطاي پژوهانه انتخاب و معرفي مي‌شوند.

ماده 3) دامنه و كاربرد :

دامنه و كاربرد اين آيين‌نامه شامل دانشجويان تمام وقت كليه دانشگاه‌هاي دولتي مجري آموزش رايگان دوره دكتري با مجوز وزارتين بر اساس بودجه و اولويت هاي تعيين شده مي‌باشد.

ماده 4) مسؤوليت‌ها :

4-1-  دانشجويان : دانشجويان  موظف هستند با توجه به مراحل و ضوابط تعيين شده نسبت به پيشنهاد موضوع رساله دكتري و پيگيري مراحل تأييد آن از سوي گروه آموزشي و استادان راهنما اقدام، همچنين با رعايت اصول و ضوابط مقرر، گزارش پيشرفت طرح پژوهشي را در مقاطع تعيين شده ارائه نمايند.

4-2- گروه‌هاي آموزشي :  گروه‌هاي آموزشي راهنما موظفند دانشجوياني كه مشمول دريافت پژوهانه بوده و پيشنهاد رساله آنها تصويب شده، را به دانشگاه معرفي نموده و نيز پيشرفت انجام رساله  را در مراحل مختلف براي پرداخت پژوهانه به دانشجويان ياد شده، گواهي نمايند.

4-3- مسؤولان امور مالي دانشگاه‌ها : مسؤولان امور مالي دانشگاه‌ها موظفند براساس گزارش پيشرفت رساله  و  با تأييد استاد راهنما نسبت به پرداخت مبالغ تعيين شده پژوهانه در وجه دانشجوي مشمول مطابق با ماده پنج  اين آيين نامه اقدام نمايند.

4-4- دانشگاه : دانشگاه‌ها موظفنددر انتهاي هر سال تحصيلي و حداكثر تا پايان مهرماه، فهرست مشخصات دانشجويان مشمول به همراه اطلاعات مربوط به رساله‌هاي آنها را تهيه و به وزارتين ارسال نمايند.

4-5-  وزارتين : وزارتين بر اساس شاخص‌هاي معتبر و معمول خود، تعداد دانشجويان دورة دكتري مشمول پژوهانه  دانشگاه‌هاي تابعه را به تفكيك در ابتداي هر سال تحصيلي و حداكثر تا نيمه آبان‌ماه تعيين و به معاونت علمي و فناوري رياست‌جمهوري اعلام مي‌كنند.

4-6-  معاونت : معاونت براساس فهرست  مشخصات دانشجويان مشمول اعطاي پژوهانه(به تفكيك هر دانشگاه) ارسالي از سوي وزارتين، پس از بررسي و اولويت‌بندي آنها در چارچوب اعتبار تعيين شده نسبت به پرداخت كل مبلغ پژوهانه به حساب هر دانشگاه اقدام مي‌نمايد.  

4-7- ناظران :  ناظران وظيفه نظارت بر حسن اجراي مطلوب اعطاي پژوهانه و گزارش و تأييد نحوة اجراي طرح در دانشگاه‌هاي تحت پوشش هر يك از وزارتخانه‌ها را برعهده دارند.

ماده 5) شرايط دانشجويان مشمول اعطاي پژوهانه :

دانشجويان مقطع دكتري در مراكز علمي،آموزشي و پژوهشي تابع وزارتين كه براساس ضوابط و قوانين پذيرفته شده و مشغول به تحصيل مي‌باشند در صورت دارا بودن شرايط زير و بر اساس بودجه سالانه و اولويت‌هاي تعيين شده مشمول اين آيين نامه مي‌باشند :

5-1- دانشجوياني كه بورسيه يا شاغل ساير دستگاه‌ها نمي‌باشند..

5-2- دانشجوياني كه به‌صورت تمام وقت در دانشگاه حضور دارند و در موعد مقرر موفق به گذراندن آزمون جامع(ارزيابي جامع) شده باشند.

5-3- دانشجوياني كه در دورة دكتري طبق شرايط تحصيلي تعريف شده از طرف وزارتين از پيشرفت تحصيلي مناسب برخوردار بوده و مشروط نشده باشند.

تبصره  : در صورت مشروط شدن در موارد غير قابل پيش‌بيني،  مشكلات يا حوادث غير مترقّبه  خارج از كنترل و اختيار دانشجو، با تأييد شوراي آموزشي دانشگاه مي‌توانند به عنوان دانشجوي مشمول اعطاي پژوهانه تلقّي شوند.

1- دانشجويان مشمول اعطاي پژوهانه بايد حداكثر ظرف مدت چهار نيمسال تحصيلي يا دو سال تقويمي از رساله خود دفاع نمايند. مگر در موارد خاص كه بايد به تأييد شوراي آموزشي (وفق تبصره  بند چهار ماده پنج اين آيين‌نامه) رسيده باشد.

2- دانشجويان مقطع دكتري تنها در يك رشته و يك بار مي‌توانند به عنوان مشمول دريافت پژوهانه معرفي شوند.

ماده6) مراحل و نحوه پرداخت :

6-1ميزان كل پژوهانه پرداختي به هر دانشجوي مشمول طرح در ابتداي هر سال تحصيلي با توجه به اعتبارات موجود از سوي معاونت تعيين مي‌شود.

6-2 معاونت با توجه به تعداد و اسامي دانشجويان مشمول معرفي شده از سوي وزارتين و پس از اولويت‌بندي آنها، مبلغ كل پژوهانه هر دانشگاه را به حساب تعيين شده از سوي دانشگاه واريز مي نمايد.

6-3كليه دانشجويان مشمول طرح با رعايت شرايط مندرج در مادة پنج  اين آيين‌نامه جهت دريافت پژوهانه معرفي و در اولويت قرار مي‌گيرند.

تبصره : دانشگاه‌ها و مراكز آموزشي و پژوهشي مي‌توانند دانشجويان دورة دكتري كه در سال تحصيلي 1388-1387 پيشنهاد رساله آنها به تصويب رسيده است را نيز جهت دريافت پژوهانه  معرفي نمايند.

6-4  دانشگاه ها مبلغ پژوهانه را براساس گزارش پيشرفت رساله كه به تأييد اساتيد راهنما رسيده است به شرح زير در وجه دانشجو پرداخت مي‌نمايند.

قسط اول :  35 درصد پس از تصويب و تأييد پيشنهاد رساله دكتري از سوي اساتيد راهنما و گروه آموزشي.

قسط دوم : 35 درصد پس از ارائه گزارش پيشرفت حداقل 50% از طرح پژوهشي و تأييد استاد راهنما.

قسط سوم‌ : 30 درصد پس از دفاع از پايان نامه و تأييد استاد راهنما.

ماده7) نظارت  :

7-1- نظارت و تأييد مراحل پرداخت از سوي وزارتين  بر اساس مستندات مربوط از سوي دانشگاه و گروه آموزشي و استادان راهنماي دانشجويان مشمول صورت گرفته و مراتب در هر مرحله به صورت كتبي به معاونت اعلام مي‌شود.

7-2- دانشگاه موظف است ضمن نظارت بر كليه مراحل اجراي طرح و پرداخت پژوهانه‌ در صورتي كه دانشجوي مشمول پس از دريافت قسمتي از پژوهانه به هر دليل نسبت به پيشبرد اجراي طرح پژوهشي خود اقدام ننمود، از پرداخت مابقي پژوهانه به وي خود‌داري نموده و ضمن انعكاس موضوع به وزارتين، مبلغ باقيمانده را درسرجمع اعتبارات دانشگاه براي پرداخت به ساير دانشجويان مشمول منظور ‌نمايد.  

ماده 8)  ساير شرايط :

8-1- پرداخت از محل اعتبار مذكور فقط به‌صورت پرداخت مستقيم در وجه دانشجوي مشمول طرح مجاز است و پرداخت و هزينه‌كرد از محل اين اعتبار در هيچ امر و قالب ديگري مجاز نمي‌باشد.

8-2- دانشگاه‌ها مجازند به دانشجوياني كه در دوره انجام رساله خود از محل‌هاي ديگر (حمايت دستگاه‌هاي اجرايي از رساله‌هاي دكتري، جايزه علمي بنياد ملي نخبگان، اعتبار پژوهشي اعضاي هيأت علمي، بورس يا كمك دانشگاه و وزارت متبوع و ...) مساعدت مالي دريافت مي‌دارند، پژوهانه كامل يا بخشي از آن را پرداخت نمايند، مشروط بر آنكه مجموع دريافتي دانشجويان مزبور از محل پژوهانه و محل هاي ياد شده طي مدت انجام رساله از سه برابر پژوهانه رساله بيشتر نشود.  

تبصره : دانشگاه‌ها موظفند دانشجويان مشمول بند 8-2 را با ذكر مشخصات طرح و سازمانهاي طرف قرارداد دانشجو، طي فهرستي جداگانه به وزارتين ارسال نموده تا از طريق وزارتين به معاونت اعلام گردد.

8-3- دانشجويان دريافت‌كننده پژوهانه موظف به حضور و تلاش تمام‌وقت و انجام مسؤوليت‌هاي پيش‌بيني شده از سوي وزارتين در دانشگاه مي‌باشند.

8-4- دانشجويان مشمول دريافت پژوهانه پس از فراغت از تحصيل، تعهد اداري و استخدامي در قبال پژوهانه نخواهند داشت.

8-5- معاونت هر ساله اولويت‌هاي پژوهشي اعلام شده توسط دستگاه‌هاي اجرايي و سازمان‌هاي مختلف را مورد بررسي قرار داده و پس از مميزي، اولويت‌هاي مورد نظر خود را به وزارتين جهت اعلام به‌ دانشگاه‌ها منعكس مي‌نمايد.

 8-6- وزارتين در پايان هر سال تحصيلي حسب گزارش دانشگاه‌ها، نحوه اجراي طرح پژوهانه در دانشگاه‌ههاي تابع را به معاونت گزارش مي‌نمايند.

ماده 9)  :

رابطه اين آيين‌نامه با ساير آيين‌نامه‌هاي همسان و با اهداف مشترك، رابطه‌اي مكمل و يا توسعه‌اي بوده و رافع و نافي آيين‌نامه‌ها و رويه‌هاي علمي و پژوهشي معمول و مورد اجرا در دانشگاه‌هاو مراكز علمي و پژوهشي نخواهد بود.

ماده 10) اين آيين‌نامه در ده  ماده و سه تبصره تهيه و تدوين گرديده و پس از تصويب مقامات ذي‌صلاح  لازم الاجرا خواهد بود.