با حمايت شش ميليارد ريالي معاونت علمي و فناوري رياست‌جمهوري از يكي از شركت‌هاي  دانش‌بنيان مستقر در سازمان پژوهش‌هاي علمي و صنعتي ايران اين محققان موفق به ساخت دستگاه همودياليز نسل پنجم مورد تأييد وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكي شدند. اين دستگاه‌ها در بيمارستانهاي كشور دوره تست باليني خود را با موفقيت گذرانده است.

دكتر اقبال، مجري طرح با بيان اينكه دستگاه همودياليز جايگزين كليه، جهت گرفتن سموم خون و آب اضافي كه بيماران كليوي قادر به دفع آن نيستند، مي شود، اظهار كرد: اين دستگاه براي كساني كه فاقد كليه هستند استفاده مي شود كه عملكرد كليه‌هاي نارسا را انجام مي دهد. عضو هيات علمي سازمان پژوهش‌هاي علمي صنعتي ايران افزود: بيماران كليوي بايد سه بار در هفته در هر بار چهارساعت توسط اين دستگاه تحت درمان قرار بگيرند تا سموم خون آنها گرفته شود؛ بنابراين مشكلي كه در حال حاضر در تهيه اين دستگاه وجود دارد اين است كه تاكنون اين دستگاه‌ها از خارج تامين مي‌شده و حتي مساله نگهداري و تامين قطعات يدكي آن براي وزارت بهداشت مشكل بوده است.

دكتر اقبال با بيان اينكه سابقه توليد دستگاه‌هاي دياليز در سازمان پژوهش‌هاي علمي‌ و‌ صنعتي ايران به سال 1373 برمي‌گردد، تصريح كرد: سازمان پژوهش‌ها در همين سال، بر روي نسل اول و دوم دستگاه‌ همودياليز فعاليت‌ خود را آغاز كرد كه نسل دوم آن در سال 75 به اتمام رسيد و مورد تاييد وزارت بهداشت هم قرار گرفت. سپس در بيمارستان لبافي‌نژاد نزديك به سه ماه تحت تست‌هاي باليني قرار گرفت و حدود 50 بيمار با اين دستگاه دياليز شدند كه در نهايت وزارت بهداشت تاييديه دستگاه همودياليز نسل دوم را صادر و پس از آن با سازمان پژوهش‌ها قراردادي به امضا رساند تا سازمان نسل سوم يعني نسل پيشرفته‌تر از نسل قبلي را طبق سفارش وزارت بهداشت بسازد.

وي درباره تفاوت نسل‌ها و پيشرفته شدن دستگاه همودياليز خاطرنشان كرد: تمام سيستم نسل دوم دستگاه همودياليز، آنالوگ(تحليلي و قياسي) بود و گزينه‌هاي موجود با فناوري‌هاي روز ساخته شده بودند. به عنوان مثال در بخش آب‌گيري دستگاه بايد پرستار به طور دستي اين كار را انجام مي‌داد و سپس متغيرها را اعمال كرده تا آب‌گيري به طور كامل انجام شود اما در نسل سوم اين كار به طور نيمه خودكار انجام مي شود.

به گفته دكتر اقبال، نسل سوم دستگاه همودياليز در سال 77 به وزارت بهداشت تحويل شد كه هم اكنون پس از 11 سال كماكان تعداد زيادي از اين دستگاه‌ها در بيمارستان‌ها مورد استفاده قرار مي‌گيرد.وي با بيان اينكه طي قراردادي با وزارت بهداشت تعداد 200 دستگاه همودياليز نسل دوم ساخته و در اختيار بيمارستان‌ها قرار گرفت ،گفت: در حال حاضر اين نسل از دستگاه از خط توليد كنار رفته است چرا كه در همان زمان فعاليت‌هاي محققان سازمان بروي نسل چهارم دستگاه همودياليز آغاز شد كه نسل ديجيتال نام دارد.

دكتر اقبال با بيان اينكه نمونه نسل چهارم دستگاه همودياليز پس از موفقيت محققان در ساخت مورد تاييد وزارت بهداشت قرار گرفت، خاطرنشان كرد: در حال حاضر نسل چهارم پيشرفته دستگاه به خط توليد رسيده است. تفاوت نسل پيشرفته چهارم با نسل چهارم در اين است كه گزينه هاي درخواستي وزارت بهداشت در آن اعمال شده است البته دانش فني نسل چهارم پيشرفته به بخش خصوصي واگذار شده است كه تنها تحت ليسانس سازمان پژوهش‌ها توليد مي‌شود و تفاوت مهم نسل پيشرفته چهارم با نسل چهارم در تمام هوشمند بودن سيستم ها آن است به طوري كه فرمان ها توسط LCD و صفحه هاي لمسي اعمال مي شود.

به گفته دكتر اقبال، نسل چهارم پيشرفته دستگاه همودياليز با دستگاه‌هاي 2009 و 2010 موجود دنيا مطابقت دارد.

مجري طرح دستگاه همودياليز نسل پنجم تصريح كرد: به عنوان مثال به لحاظ صرفه‌جويي انرژي امكاناتي بر روي دستگاه نسل چهارم پيشرفته همودياليز قرار دارد. به طوري كه آب ورودي دستگاه كه دمايي 10 درجه دارد از كنار آب خروجي كه 37 درجه داشته و به فاضلاب ريخته مي‌شود گذشته، تا دماي آب خروجي به آب ورودي انتقال پيدا ‌كند و به اين شكل دماي آب ورودي از 10 درجه به حدود 17 درجه برسد كه هم در برق صرفه جويي شده و هم اينكه فشار كمتري به هيتر دستگاه مي آيد.

وي در خصوص اين نسل از دستگاه همودياليز تصريح كرد: اين نسل پيشرفته‌ترين نوع دستگاه همودياليز است كه داراي ويژگي‌هاي مختلفي است كه در سطح دنيا بر روي اين دستگاه در حد تحقيقات فعاليت هايي در حال انجام است. اين نسل از دستگاه به طور خودكار و هوشمندانه فشار خون بيمار را گرفته و بنا به صلاحديد بيمار، اقدام به افزايش با كاهش آبگيري مي كند.

دكتر اقبال با بيان اينكه تنها يك نمونه از نسل پنجم دستگاه همودياليز در سطح تحقيقات درست شده است، خاطرنشان كرد: در حال حاضر اين دستگاه در حال گذراندن تست‌هاي فني است كه تا حدود سه ماه ديگر تست‌هاي باليني آن آغاز خواهد شد.

وي تصريح كرد: در حال حاضر نسل چهارم پيشرفته دستگاه با توجه به حضور در نمايشگاه تجهيزات پزشكي در خارج كشور متقاضيان زيادي داشته و توان صادرات بالايي دارد.همچنين در صدد دريافت تاييديه كشورهاي اروپايي براي دستگاه نسل چهارم پيشرفته هستيم تا امكان صادرات به اين كشورها فراهم شود.

به گفته دكتر اقبال، ساخت نسل پنجم دستگاه‌هاي همودياليز در دنيا در حد فعاليت‌هاي تحقيقاتي است و اميدواريم كه از كشورهاي پيشرفته عقب نمانيم.

وي با بيان اينكه عمر مفيد دستگاه‌هاي دياليز، هشت تا 10 سال است، گفت: در اين سال‌ها قطعات يدكي زيادي مصرف مي‌شود و دستگاه‌هاي وارداتي مشكلات زيادي در تامين قطعات يدكي دارند به طوري كه 20 تا 30 درصد دستگاه‌هاي خارجي موجود كشور به علت عدم تامين قطعات يدكي در مدارهاي دياليزي نيستند به همين منظور با تامين نياز كشور از دستگاه‌هاي همودياليز ساخت داخل، 90 درصد قطعات يدكي از داخل كشور قابل تامين هستند.

به گفته دكتراقبال، اشتغال‌زايي ساخت نسل چهارم پيشرفته به طور مستقيم و غير مستقيم بيش از 180 نفر بوده است كه در ساخت نسل پنجم دستگاه حدود 17 نفر مشغول تحقيقات هستند. هر دستگاه دياليز بطور متوسط در سال يك هزار بار در خدمت بيماران قرار ميگيرد.